izmir escort bayan

e
sv

Geofitlerde Gövde Metamorfazları

avatar

Hasan BAKİ

  • e 0

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

GEOFİTLER

‘‘Geofit’’ Latince bir kelime olup “yer” anlamına gelen “geo” ile bitki anlamına gelen “phyta” kelimelerinin birleşmesi ile meydana gelmiş ve “yer bitkileri, gizli bitkiler” anlamına gelen bir kelimedir. Bu bitkilerin gövdeleri soğan, yumru, korm veya rizom şeklinde metamorfoza uğramış olup toprak seviyesinin altında bulunmaktadır.  Bu yumrulu, soğanlı, kormlu veya rizomlu bitkilere “geofitler” adı verilir. Genel olarak süs bitkisi olan geofitler “çiçek soğanları” olarak da adlandırılır ve özellikleri;

  • Yılın büyük bir bölümünü toprak altında geçirirler.
  • Bazı türlerde yaprak gelişimi ve çiçek gelişimi aynı zamanlarda meydana gelirken, bazılarında ise çiçeklenme ve yaprak gelişimi farklı zamanlarda gözlenir.
  • Genellikle büyük bir kısmı ilkbaharda çiçek açarlar.
  • Çiçekleri oldukça gösterişli ve insanların dikkatini çekecek özelliktedir, fakat çiçeklenme süresi kısadır.
  • Toprak üstü kısımları büyüme tamamlandıktan sonra sararır, solar ve sonunda kuruyarak ölür. Buna karşılık toprak altında bulunan ve soğana benzeyen depo organları yaşamlarını sürdürmeye devam ederler.

➤ SOĞANLI BİTKİLERİN SINIFLANDIRILMASI 

Soğanlı bitkiler, hemen hemen her mevsim çiçek açan türleri bulunsa da genel olarak sonbaharda dikilen ve baharda çiçeklenen “güz soğanlıları” ve ilkbaharda dikilen ve yazın çiçeklenen “bahar soğanlıları” olarak iki gruba ayrılmaktadır. Ayrıca soğanlı bitkiler toprak altı gövdelerinin yapısına bağlı olarak;

  • Gerçek soğanlılar (bulb, bulbus)
  • Yumrulular (tuber)
  • Rizomlular (rhizome)
  • Kormlular (corm=sert soğan, soğanımsı yumru)
  • Stolonlular olarak sınıflandırılmaktadır.

🌷 SOĞAN (BULB, BULBUS)

Özelleşmiş bir toprak altı organı olup kısa, etli, çoğunlukla dikey duran, tepesinde bir büyüme konisi veya çiçek taslağı bulunan ve kalın etli pullarla kaplanmış bir gövde ekseninden ibarettir. Lale, sümbül, zambak, hipeastrum ve allium tipik örnekleridir.

🌷 YUMRU (TUBER)

Yedek besin maddelerinin depolanması ile irileşmiş olan toprak altı gövdesinin uç kısmıdır. Kesitlerinde halka hâlinde tabakalar görünmez. Koruma derisi bütündür ve genellikle her yönden kök sürme yeteneğindedir. Etsi, nişastadan zengin, şişkin gövdelerdir. Dahlia (yıldız), patates, turp, sklamen, kala, yumrulu begonya, gloksinya bu tür bitkilere örnek oluştururlar.

  • Yumru Kök (tuberous) Yumru köke depo kökleri de denir. Çeşitli besin maddelerini depolayarak şişkin ve kalın bir yapı kazanan köklere denir.

  • Genişlemiş Hipotokil : 

    Depo organı hipokotilin genişlemesinden meydana gelip genellikle yumru olarak bilinir. Çok az türde başlıca depo organı genişlemiş hipokotil dokusudur. Yumru begonya ve Cyclamen gibi dikotiledonlar bu grupta yer almaktadır.

🌷 RİZOM (RHİZOME)

Toprak altında veya toprak yüzeyinde büyüyen yatay bir gövdedir. Bitkinin ana ekseni olup alt yüzeyden kök verir ve toprağın üstüne doğru yaprak ve çiçek sürgünleri oluşur. Rizomuzun veya silindir formunda etli bir yapı gösterir ve üzerinde boğum ve boğum araları bulunur. Çok sayıda ek kökler taşırlar; İris (süsen), inci çiçeği gibi…

Fazla miktarda yedek besin maddesi depo eden, toprak altında yatay olarak uzanan, çok sayıda ek kök taşıyan, silindir biçimindeki çok yılık gövdelere “rizom” denir. Genelde sürgün ve köklerin tamamı gövdeye dik olarak gelişir. Rizomlar etli ve şişkin olabildiği gibi uzun ve silindir şeklinde de olabilirler. Her iki durumda da daima üzerlerinde boğum veya boğum araları bulunur.

🌷 KORM (SERT SOĞAN, SOĞANIMSI YUMRU)

Gövde ekseninin kuru pul benzeri yapraklar ile kaplanmış dış kısmıdır. Boğumlar ve boğum araları iyice belirgin bütün bir gövde yapısındadır. Soğanlarda olduğu gibi pul pul değildir. Soğanımsı gövdenin tepesinde sonradan yaprakları ve çiçek sürgününü oluşturacak yetenekte tepe sürgünü tomurcuğu yer alır. Olgunlaşmış bir soğanımsı gövdeyi kabuk gibi sararlar. Kısa, kalın, besin depolu gövdelerdir. Gövde etrafı incelmiş, zar gibi ipliksi “tunik” adı verilen bir katmanla çevrilidir; Crocus (çiğdem), glayöl gibi.

🌷 STOLON

Toprak yüzeyinde uzanan ve boğumlardan köklenerek yeni bitkiler veren sürünücü gövdedir. İncecik ipliksi uzun rizomdur; buğdaygillerden ayrıkotu, çilek, Bermudaçimi, Agrostisstolonifera (Stolonlu Tavus otu) gibi.



🌺 GEOFİT BİTKİ ÖRNEKLERİ

  • Polianthes tuberosa L. (Sümbülteber)
  • Eranthis hyemalis (L.) Salisb. (Sarıkokulu)
  • Crocus sativus L. (Safran)
  • Leucojum aestivum L. (Göl Soğanı)
  • Lilium candidum L. (Ak Zambak)
  • Iris kirkwoodiae Chaudhary (Maraş Kurtkulağı)
  • Cyclamen coum Mill. (Yersomunu)
  • Crocus chrysanthus (Sarı Çiğdem)
  • Crocus lyciotauricus
  • Crocus brickellii
  • Crocus renhingeri
  • Crocus babadagensis
  • Crocus antherotes
  • Galanthus x valentinei nothossp. Subplicatus
  • Cyclamen alpinum

🌷🌴🌲🌵


 

  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli