izmir escort bayan

e
sv

Bitki Üretim Yöntemleri-Generatif ve Vegetatif Üretim

avatar

Zehra Nur BAHAR

  • e 1

    Mutlu

  • e 0

    Eğlenmiş

  • e 0

    Şaşırmış

  • e 0

    Kızgın

  • e 0

    Üzgün

Bitkilerde genel olarak iki türlü çoğaltma yöntemi vardır. Bunlar;

  • Generatif (Eşeyli) Üretim
  • Vegetatif (Eşeysiz) Üretim

1-) GENERATİF (EŞEYLİ) ÜRETİM

Bu üretme tekniğiyle kısa zamanda çok sayıda ve ucuz yeni fertler elde etmek mümkündür. Üretme materyali tohum, yurt içi ve yurt dışı her yerden kolaylıkla temin edilebilir. Süs bitkileri yetiştiriciliğinde önemli olan çiçeklenme olgusu tohumdan yetiştirilen fidanlarda çok daha geç gerçekleşir. Fidanların başlangıç gelişmeleri daha yavaş seyreder. Bu dezavantajlarına rağmen generatif üretme gene de kitle halinde bitki yetiştiriciliğinde büyük bir yere sahiptir.

➤ TOHUM İLE ÜRETİM

Bu üretim şeklinde esas dişi ve erkek eşey hücrelerinin birleşmesi sonucu tohum oluşması ve bununla yeni bir bireyin ortaya çıkması olduğu için bu üretim tekniğinde üretim aracı “tohum” dur.

İç mekân bitkilerinin yetiştirilmesinde en çok kullanılan yöntem, tohum ile üretimdir. Çiçek açan süs bitkilerinin tümü tohum ile üretilmektedir. Bu üretim için üstün nitelikli tohumlar kullanılmalıdır. Üstün nitelikli tohumların başlıca özellikleri; çimlendiği zaman ait olduğu tür ve çeşidi vermeli, başka ürün ve yabancı ot tohumlarıyla karışık olmamalıdır.

Tohum ile üretim aşamaları,

  • Tohum teminin
  • Tohum ayrılması
  • Tohum saklama
  • Ekim öncesi yapılan işlemler
  • Tohum ekim ortamlarının hazırlanması
  • Tohum ekimi

Çimlenmeyi etkileyen çevre koşulları;

A-) Su : Çimlenmenin ilk basamağı suyun tohum tarafından emilmesidir. Tohum ve tohum kabuğunun özelliği suyun emilebilmesi için önemlidir. Tohumlarda çimlenme sıcaklık ve nem yönünden yoğun olan üst yüzeyde oluşur. Sulama sık yapılmalı ama fazla olamamalıdır. Sabah saatlerinde sulama yapılmalıdır. Aşırı sulama zararlıdır ve havalanmayı sağlamadığı için çürümelere yol açar.

B-) Sıcaklık : Sıcaklık, çimlendikten sonra fidelerin büyümesine etki yapar. Çimlenme için gerekli sıcaklıktan daha az bir sıcaklık fidelerin büyümesi için yeterlidir.

C-) Işık : Işık fidelerde büyüme olayını etkiler. Işığın gerekenden az olduğu durumlarda sarı renkli, ince uzun ve zayıf fideler oluşur. Kısa, güçlü ve bodur fidelerin elde edilmesi için bunların yeteri kadar ışıklanmaları sağlanmalıdır. Öte yandan aşırı derecede yüksek ışık şiddeti fidelerde sıcaklık zararı oluşturan yüksek sıcaklıkla sonuçlanır. Sonuç olarak aşırı derecede düşük veya yüksek ışık şiddetinden sakınmalıdır. Fidelerin sağlıklı büyümesi için ışık oldukça önemli bir etmendir. Işığın az olduğu durumlarda ince, uzun, zayıf fideler oluşur. Işığın yeteri kadar sağlanması durumunda kısa, güçlü ve bodur sağlıklı fideler yetiştirilir. Fazla sıcaklık fidelerin ölmesine sebep olur.

D-) Oksijen : Tohumlar canlılığını koruduğu sürece solunum devam eder, bu nedenle oksijen şarttır. Oksijen azlığının çimlenme üzerine etkisi çok önemlidir. Eğer oksijen çok az miktarda, çimlenme tümüyle durmasa bile gecikebilir. Aşırı derecede sulamalar, özellikle drenajı kötü olan tohum yastıklarında, ortamın boşluklarını havadan çok su ile doldurduğu için oksijen miktarı çok azdır.

➤ SPOR İLE ÜRETİM

Eğrelti olarak bilinen çiçeksiz bitkiler spor ile üretilir. Spor tek hücreden oluşmuştur ve nemli ortamlarda yaşar. Çoğunlukla çizgi veya noktalar halinde yaprakların alt yüzeyinde üretilir. Bazen de yaprak kenarları boyunca oluşurlar. Sporlar olgunlaşınca kese çatlar ve sporlar dağılır. Uygun ortam bulunca çimlenerek büyür ve yeni bir bitki meydana gelir.

2-) VEGETATİF (EŞEYSİZ) ÜRETİM

Bitkilerin kök ve sürgün oluşturabilen veya başka bir bitkiyle kaynaşıp gelişebilen beden parçaları, kol, soğan ve yumrular gibi özelleşmiş organlarıyla yapılan üretmeye “eşeysiz üreme” denir. Bunlar genç sürgünler, kökler, kollar ve yapraklardır.

Vejetatif yani dikim yolu ile yapılan üretim metodları :

  • Çelik ile üretim
  • Aşı ile üretim
  • Daldırma ile üretim
  • Ayırma ve Bölme ile üretim

➤ ÇELİKLE ÜRETİM

Bir bitkinin gövde, değişikliğe uğramış gövde, yapraklar veya kökler gibi vegetatif organlarının ana bitkiden kesilip ayrılarak uygun çevre koşulları altında başka bir yerde köklendirilmesine “Çelikleme” veya çelikle üretim adı verilir.

Köklü yeni bir birey elde etmek amacıyla bitkilerden kesilen beden parçalarına ise çelik denir.

Gövde ve yaprak çeliklerinde kök oluşumunu sağlayıcı önlemler alınır. Bu üretim yöntemi, ucuz, çabuk ve basit olup, pahalı ve güç bir uygulama olan anaç ve aşı sorununu ortadan kaldırır. Çelik ile üretim, genellikle çimlenme engeli yüzünden, tohumunun çimlenmesi uzun süren bitkilerin kolayca çoğaltılması amacıyla kullanılan bir yöntemdir.

Çelikle çoğaltma yöntemleri ;

  • Gövde veya dal çeliği
  • Yaprak çeliği
  • Yaprak göz çeliği
  • Kök çeliği

➤ AŞI İLE ÜRETİM

Aşı iki bitki parçasını birleştirmek, kaynaştırmak ve tek bir bitkiymiş gibi birlikte büyüme ve gelişmelerini sağlamaktır. Aşılı bir bitkiyi oluşturan bu iki bitki parçasından, üzerine aşı yapılan ve kökü oluşturan alttaki kısmına “anaç”, aşı yerinin üstünde kalan ve bitkinin tacını (gövde ve dallarını) oluşturan kısmına da “kalem” veya “çeşit” adı verilir.
Anaç üzerine takılacak parçanın niteliğine göre aşılar, “Göz” ve “Kalem” aşıları olmak üzere iki gruba ayrılır.

Bitkilerin, sus bitkilerinin ve bilhassa meyve ağaçlarının üretilmesinde kadim tarihten beri uygulanan bir metodtur. Doğada, ormanlarda dalların birbirine sürtünmeleri sonucu kendiliğinden oluşan bir çeşit aşılanmanın, ilk insanlar tarafından görülerek meyve ağaçlarının iyileştirilmesinde kullanılmaya başladığı düşünülmektedir. İyi nitelikli bir ağacın tohumu, ya da bir meyvenin çekirdeği ekilse, sonuçta o bitkinin özelliklerini taşımayan değişik bir bitki elde edilir. Bunun sebebi, bunların çoğunun hibritlerinden, melezlerinden elde edilmiş olmasındandır.

➤ DALDIRMA İLE ÜRETİM

Bu vegetatif üretim yöntemi, ana bitkiye bağlı bir şekilde gövdenin veya sürgünün köklendirilmeye alınmasıdır. Köklenen gövde daha sonra kendi kökleri üzerinde büyüyen yeni bir bitki elde etmek amacıyla ana bitkiden ayrılır. Daldırılan gövdeye “daldırma materyali ” adı verilir. Daldırma yapılacak bitkinin dalları esnek ve kıvrılır nitelikte olmalıdır. Daldırma ile üretimde kök oluşumu sürekli neme, iyi havalanmaya ve köklenme bölgesinde orta bir sıcaklığa bağlıdır. Bazı durumlarda, daldırma ile üretilen bir bitki, çelikle üretilen bir bitkiye oranla daha kısa bir zamanda daha fazla bir büyüklüğe erişebilmektedir.

➤ AYIRMA VE BÖLME İLE ÜRETİM

Soğanlar, soğanımsı gövdeler, yumrular, yumru kökler, rizomlar ve yalancı soğanlar gibi özelleşmiş gövde ve köklere sahip olan bitkilerin üretimi ayırma veya bölme yöntemiyle yapılır.
Özelleşmiş vegetatif organlardan soğanlar ve soğanımsı gövdeler gibi doğal olarak ayrılabilen kısımlardan yararlanan çoğaltma işlemine “ayırma”, bitkinin rizomlar, gövde ve kök yumrularında olduğu gibi, kesilerek parçalara ayrıldığı durumlardaki çoğaltmaya ise “bölme” adı verilir.


🌷🌴🌲🌵


  • Site İçi Yorumlar

En az 10 karakter gerekli